NU 50% KORTING op het eerste menu met code HALLO50

EHBO voor honden
Een ongeluk zit in een klein hoekje

Een ongeluk zit in een klein hoekje zeggen ze. En vaak is dat ook zo.  Het woord ‘spoedgeval’ zegt het al.
Belangrijk is dat je snel en adequaat actie onderneemt. Ook bij EHBO voor honden!


Daarom kan het geen kwaad stil te staan bij de verschillende dingen die kunnen gebeuren met je geliefde huisdier en hoe je in dat geval kunt reageren.  

Eigen veiligheid voorop

Voor alle spoedgevallen geldt:  zorg eerst voor je eigen veiligheid en dan dat van het dier. Je kunt je hond niet achterna duiken als je niet kunt zwemmen bijvoorbeeld!  


Je kunt het beste meteen je dierenarts bellen. Deze gaat je verschillende vragen stellen, wees daar op voorbereid. Zonder deze informatie kan je dierenarts je niet goed helpen. Dus haal diep adem en leg alles zo kort en rustig mogelijk uit.  


- Ben je de eigenaar? 

- Naam en telefoonnummer? 

- Wat is je postcode?   

- Diersoort, ras, geslacht, en leeftijd van je hond? 

- Wat is er gebeurd? Wanneer?  

- In geval van ziekte. Was het dier al eerder ziek of heeft hij het al eerder gehad?  

- Is het dier nog ‘aanspreekbaar’? Kan het nog staan of lopen? 

- Zijn er uitwendige verwondingen of bloedingen?  

- Is er sprake van benauwdheid?  

- Krijgt je hond medicijnen en heeft je hond ze al gekregen?  


Je ziet, dat zijn een heleboel vragen. Blijf dus zo kalm als je kunt en geef zo snel en rustig mogelijk antwoord. Zo kan de assistent zo snel mogelijk bekijken wat je hond nodig heeft en je hulp bieden. Indien nodig kun je je hond zelf brengen of de dierenambulance kan worden ingeschakeld.  

Levensbedreigend of geen spoedgeval? 

De assistent gaat nu bepalen tot welke categorie spoedgeval je huisdier hoort.  


  • Levensbedreigend: bijvoorbeeld bij bewusteloosheid, ernstige bloedingen of benauwdheid. De assistent gaat je vertellen wat je zelf alvast kunt doen en hoe je je dier veilig en stabiel moet gaan vervoeren.  

  • Niet-levensbedreigende spoedgevallen: behandeling is snel nodig, maar er is geen grote spoed. Bijvoorbeeld bij botbreuken, bloedingen of ongelukken met mogelijk ook inwendig letsel. 

  1. Geen spoedgeval: je moet dan wel naar de praktijk komen, maar dit kan gewoon op afspraak (bijvoorbeeld bij insectenbeten of kleine brand -of bijtwonden). 


Bij aankomst in de praktijk gaat de dierenartsassistent of de dierenarts meteen beginnen met het SPARTA onderzoek. Dit betekent dat verschillende lichaamsfuncties worden gecontroleerd. Het lijkt heel veel maar het gebeurt binnen 1 minuut door een geoefende paraveterinair. 


- Slijmvliezen - normaal: roze en vochtig.  

- Pols – wordt gedurende 15 seconden aan de binnenkant van de dijen gecontroleerd. De normale hartslag van een hond in rust ligt tussen de 60     en de 120 slagen per minuut. 

Ademhaling - frequentie, type en diepte worden bepaald door naar de hond te kijken. 

Reflexen - de verschillende reflexen worden gecontroleerd zoals de pupilreflex door er een lichtje op te schijnen) . 

Temperatuur. De normale temperatuur van een hond ligt tussen de 38˚ en 39˚. 

Auscultatie (luisteren naar de longen). 


Wat te doen bij spoedgevallen met je hond

Wat zijn nu de meest voorkomende spoedgevallen en wat kun je doen al met eerste hulp via de telefoon/ wat kan je zelf doen bij:   

Shock is het wegvallen van de zuurstoftoevoer naar de organen, door het wegvallen van de bloeddruk of door ernstig bloedverlies. 

Het is geen ziekte op zich en heeft verschillende oorzaken, bijvoorbeeld ernstig bloedverlies door een wonde, vergiftiging, een afsluiting in het maagdarmstelsel, uitdroging, infecties. Alle verderop genoemde spoedgevallen kunnen shock veroorzaken!  


Types shock


  • Hypovolemische shock: je hond verliest vloeistof, bijvoorbeeld door bloedverlies, diarree, overgeven, brandwonden.  

  • Cardiogene shock: Je hond heeft een hartaanval gekregen en het bloed kan niet meer rondgepompt worden.  

  • Anafylactische shock: Bijvoorbeeld bij een extreme allergische reactie. Alle bloedvaten worden ineens opengezet waardoor de bloeddruk wegvalt.  

 


Symptomen  


Initieel  


- Hond voelt koud. 

- De hartslag is versneld. Zorg dus dat je de normale hartslag van je hond weet in rust (gemiddeld tussen de 60 en 120 slagen per minuut). 


Vervolgens

 

- Ademhaling is snel en oppervlakkig. 

- CRT tijd is meer dan 1 seconde. CRT betekent ‘capillary refill time’. Als je je vinger tegen het tandvlees van je hond drukt en dan loslaat duurt het langer dan 1 seconde voor het tandvlees weer de oude kleur heeft.  

- Hond is zwak en duizelig. 

- Dorst. 

- Bleke slijmvliezen. 

- Misselijkheid en overgeven 

- Je ziet rode puntbloedinkjes in de slijmvliezen van je hond. 


Uiteindelijk, als het zuurstoftekort in de hersenen steeds erger wordt: 

- Je hond kan agressief reageren.  

- Geeuwen en naar lucht happen 

- Je hond reageert niet meer. 


Wat te doen bij shock  


  • Bel de dierenartspraktijk om hen te waarschuwen zodat ze hun voorbereidingen kunnen treffen.  

  • Leg het dier op de rechterzij en leg iets onder de lage rug om zo de bloedtoevoer naar het hart stimuleren.  

  • Probeer het dier warm te houden 

  • Indien je hond een wonde heeft waardoor er ernstig bloedverlies plaatsvindt, zorg dan dat je het bloedverlies zoveel mogelijk stelpt door er bijvoorbeeld een doek tegenaan te drukken.  

  • Probeer je hond zoveel mogelijk rustig en kalm te houden. Paniek versnelt de symptomen.  

  • Zorg ervoor dat je zo snel mogelijk naar de dierenarts gaat.  

  • De dierenarts zal het bloedvolume weer op peil willen brengen met een infuus en de reden voor de shock behandelen.  

Benauwdheid kan verschillende oorzaken hebben. Het spreekt voor zich dat dit een spoedgeval is. Bij benauwdheid moet je zo snel mogelijk naar de dierenarts! Zorg dat je je praktijk aan de lijn krijgt voor hulp en advies! 

De oorzaak van benauwdheid is vaak hartfalen. Daarnaast kan het ook een trauma aan de borstholte zijn, een longontsteking of een vreemd voorwerp in de luchtpijp.  


Wat je alvast kunt doen


  • Hou je hand (of een spiegeltje) voor de neus en mond van je hond om te voelen/kijken of je hond zeker nog ademt.  

    Voel of je hond nog een hartslag heeft. Dit kun je voelen onder de oksels, aan de liezen of bij de poten.  

    Indien mogelijk kun je de tong van je hond naar buiten trekken en de neus en de bek schoonvegen. Zit er misschien iets in de bek wat de ademhaling belemmert?

Indien het dier nog redelijk bij bewustzijn is, probeer je hond dan zo min mogelijk vast te pakken. Pas op, want een benauwd dier kan agressief reageren!    


De dierenarts zegt dat je meteen moet ingrijpen  

Zorg dat je het hoofd van de hond zo legt dat de nek recht is.  

- Leg je hond op zijn rechterzij zodat de kant met het hart omhoog ligt.  

- Geef je hond mond-op-neus beademing. Dit doe je door de bek van je hond dicht te houden en lucht in de neus van je hond te blazen. Dit kun je zo’n 12 tot 15 keer per minuut doen. De borstkas van de hond moet uitzetten. Indien dit niet zo is, kijk dan of de bek goed dicht is, of dat er niet toch iets de luchtwegen blokkeert.  

- Het hart van de hond zit aan de onderste helft van de ribbenkast, aan de linkerkant, achter de elleboog van de voorste linkerpoot. Plaats één hand onder het hart en de andere over het hart.  

- Begin nu met de hartmassage. Dit doe je door zachtjes op de borstkas van de hond te drukken. Bij honden van een gemiddelde grootte druk je de borstkas zo’n 2,5 cm in. Bij kleine honden druk je minder hard en bij grote honden druk je wat harder. Het beste druk je de borstkas rustig in en laat je hem vlot omhoog komen.  

- Probeer ongeveer 2x per seconde te drukken bij grote dieren en 1 x per seconde voor kleinere.  

- Blijf dit herhalen tot je een hartslag en regelmatige ademhaling voelt of de hond begint te bewegen of geluid maakt.  

- Dan kun je de ademhaling en hartslag weer controleren en opnieuw reanimeren indien nodig.  


Oververhitting  

Het gebeurt elke zomer weer. Honden worden door nietsvermoedende eigenaren even in de auto gelaten. De eigenaar komt terug en daar ligt de hond te kwijlen en te hijgen met rode tong. De hond heeft gebraakt en is suf.  


Wanneer je hond oververhit is geraakt moet je zo snel mogelijk naar de dierenarts voor vloeistof therapie. Je kunt beginnen je hond te koelen met natte doeken met lauw water, niet koud!! Bij koud water vernauwen de haarvaatjes en kan het dier zijn warmte helemaal niet meer kwijt!

Er zijn een heleboel stoffen die voor mensen onschadelijk zijn maar giftig zijn voor honden. Denk aan zoetstoffen, rozijnen, druiven, chocola, maiskolven en cafeïne om maar een paar dingen te noemen. 


Symptomen van vergiftiging 


  • Overgeven  

    Bloedingen 

    Diarree  

    Gedragsveranderingen 

    Zenuwverschijnselen (trillen, spasmes etc) 

    Veel drinken en plassen of juist niet plassen 

    Hartkloppingen  


Wat te doen bij vergiftiging?  

  • Laat je hond enkel (meteen) braken in overleg met de dierenarts.  Je moet zeker weten dat dat veilig is en niet voor nog meer schade aan de slokdarm zorgt. 

  • Ga zo snel mogelijk naar de dierenarts. 

  • Neem de verpakking/resten mee.  

  • Bestrijdt de symptomen van shock, mochten deze optreden. 

Wonden 

Er zijn verschillende soorten wonden, deze hebben allemaal andere verzorging nodig. Honden hebben nu eenmaal veel meer vacht dan wij, waardoor het moeilijk kan zijn te zien wat voor wonde je hond heeft. Daarom is het beste de vacht rond de wond weg te scheren. De wonde zelf kan altijd met een fysiologische zoutoplossing worden schoongespoeld.  


Soorten wonden  


Scheurwonden:

Scheurwonden kunnen gevaarlijk zijn. Ze zijn meestal het gevolg van een bijtwonde na een gevecht met een andere hond. De (andere) hond kan dan ook flink met zijn kop geschud hebben waardoor de huid dus gescheurd is. De wond is vuil en de wondranden zijn niet regelmatig. Vaak is de huid te beschadigd om weer mooi aan elkaar te kunnen hechten. Met een scheurwond moet je zo snel mogelijk naar de dierenarts. Antibiotica zal hoogstwaarschijnlijk voorgeschreven moeten worden. De wondgenezing verloopt hier doorgaans lastiger.  


Snijwonden:

Een snijwonde kan mooi genezen mits de wonde niet te diep is. Dan zal hij gehecht moeten worden. Antibioticatoediening is afhankelijk van de ernst van de wond.  


Schaafwonden:

Schaafwonden moeten goed schoon gemaakt worden. Ze kunnen gaan ontsteken omdat er veel vuil in kan komen. Antibiotica kan noodzakelijk zijn.  


Steekwonden:

Steekwonden kunnen verraderlijk zijn. Er is namelijk aan de buitenkant niet veel meer te zien dan een gaatje. De wonde zelf kan echter vrij diep zitten waardoor het vuil niet goed weg kan. Een dierenarts zal een steekwonde goed opvolgen.  


Afscheurwonden:

Bij deze wonden is er huid en weefsel van het lichaam afgerukt. De wonde is meestal ernstig geïnfecteerd. Deze wonden zie je vaak bij zware ongelukken, ontploffingen, of zware vechtpartijen tussen honden.  


Het gevaar bij wonden is dat er sepsis (bloedvergiftiging), shock of ernstige bloedingen optreden.

Er zijn verschillende soorten brandwonden. Ze kunnen komen door hitte, elektriciteit, straling of chemische stoffen. 


Brandwonden variëren van 1e graads (roodheid en pijn) tot 3e graads (afstervend weefsel, verkoolde huid). Een derdegraads brandwond is meestal zo diep dat er geen pijn meer gevoeld wordt omdat de huidzenuwen ook zijn aangetast.  


Brandwonden moeten gekoeld worden. Het beste is om ze te koelen met lauw water, gedurende 5 tot 20 minuten afhankelijk van de ernst van de brandwonde! Als het water te koud is gaan de kleinste bloedvaatjes vernauwen, daardoor stroomt het bloed niet meer goed langs de brandwond en kan er dus niet goed gekoeld worden. Lauw water is dus de boodschap! Als het een klein brandwondje is kun je het zelf in de gaten houden, zodra je het niet helemaal vertrouwt kun je best een afspraak met de dierenarts maken.  


Indien je hond ernstige brandwonden heeft opgelopen kan hij in shock raken. Zorg dat je zo snel mogelijk naar de dierenarts gaat. 


Je kunt brandwonden niet altijd voorkomen, maar je kunt een aantal dingen doen om het risico te beperken door:  


  • Kabels weg te houden bij nieuwsgierige en bijtgrage puppy’s. 

  • Je hond weg te houden van vuur en kokend water.  

  • Zorgen dat je hond geen toegang heeft tot bijtende stoffen.  

Het komt niet zelden voor dat je hond eens moet overgeven. Dat doen ze namelijk vrij makkelijk. Er is iets verkeerd gevallen in de maag en dat komt er even uit. Daarna is alles weer in orde.  


Overgeven komt echter ook voor bij andere, ernstigere aandoeningen die spoedeisende hulp vragen. Vergiftiging, een virusinfectie of een bacteriële infectie kan de oorzaak zijn van braken.  


Neem meteen contact op met je dierenarts als je hond:   


  • vergiftigd is.  

    koorts heeft (meer dan 39,5˚). 

    aanhoudend blijft overgeven, al dan niet in combinatie met diarree.  

    braakt maar er komt niks uit. Kan een maagtorsie zijn.  

    je hond niks binnenhoudt en dus ernstig aan het uitdrogen is.  

    niet stevig op de poten staat.  

    als je het niet vertrouwt.  

    In shock lijkt te gaan.   

Alle honden hebben wel eens diarree, bijvoorbeeld bij een verandering van voer of wanneer ze iets op straat gegeten hebben waar ze niet goed op reageren.  


Diarree is een spoedgeval bij: 


  • Heftige diarree, meermaals. 

  • Een zieke hond.  

  • Wanneer er bloed bij de ontlasting zit. 


Indien het dier niet ook braakt kan er water via de bek worden gegeven. In kleine hoeveelheden en lauw. Ook bouillon of elektrolytenwater is goed.  Een goede diagnose is erg belangrijk dus zorg dat je zo snel mogelijk contact opneemt met de dierenarts.  

Grote honden lopen het gevaar een maagtorsie op te lopen. Dit betekent dat de maag gedraaid of gekanteld zit en daardoor afgesloten wordt. Gas hoopt zich op in de maag. 


Een maagtorsie is pijnlijk en altijd een spoedgeval. Een maagtorsie kan een dodelijke afloop hebben.  


Oorzaken maagtorsie 


  • Grootte (grote honden lopen veel meer risico op een maagkanteling, met de Duitse Dog op de eerste plaats). 

    Stress. Angstige honden lopen een groter risico op een maagtorsie, met een acute stresssituatie als directe voorloper.  

    1 maaltijd per dag eten. 

    Oudere honden lopen een groter risico.  


Symptomen maagtorsie 


  • De hond braakt herhaaldelijk maar er komt niks uit.  

    Een opgezwollen buik  

    Onrustig gedrag 

    Overvloedig kwijlen 

    Shock   

Symptomen maagtorsie 


  • Het geven van meerdere maaltijden per dag in plaats van 1 grote.  

    Het bijvoeren met extra grote stukken nat voer of grotere stukken vers vlees lijkt te helpen.  

    Afwisselen met de voeding (niet eenzijdig voeren). 

    Stress vermijden rond de maaltijden. 

    Eventueel de maag preventief vastzetten.  

    Geen grote inspanningen voor en na de maaltijd.  

Dit artikel bevat algemene informatie en kan niet opgevat worden als medisch advies. Raadpleeg altijd de dierenarts met vragen en twijfels over de gezondheid van je hond.  

BRONNEN 

Glickman, L. T., Glickman, N. W., Schellenberg, D. B., Simpson, K., & Lantz, G. C. (1997). Multiple risk factors for the gastric dilatation-volvulus syndrome in dogs: a practitioner/owner case-control study. Journal of the American Animal Hospital Association, 33(3), 197-204.